یکشنبه ۲۵ آذر ۱۳۹۷

مروری بر سفرنامه‌های «جلال آل‌احمد» به بهانه سالروز تولدش

مروری بر سفرنامه‌های «جلال آل‌احمد» به بهانه سالروز تولدش

کم پیدا می شود کسی اهل مطالعه باشد و کتابی از جلال نخوانده باشد. جلال بسیار بیشتر از آن که بدانیم به گردن ادبیات این سرزمین حق دارد. او داستان نویس، مقاله نویس و البته کمی تا قسمتی مترجم است! و در کنار همه این ها، او یک مشاهده گر حرفه ای و یک سفرنامه نویس دقیق هم هست. سفرنامه های او جدای از نثر جذاب و منحصر به فردش، منبعی برای مطالعات مردم شناسی محسوب می شود. به بهانه روز تولدش، مروری بر سفرنامه های خواندنی او داشتیم.

اورازان؛ سفر به روستای آبا و اجدادی
اورازان، واقع در شهرستان طالقان، روستای آبا و اجدادی جلال آل احمد است. او با دقت و ریزبینی و جسارتی که تنها از قلم جلال برمی آید، ابعاد مختلف زندگی مردم روستا، از نوع لباس، رسم عروسی و عزا، تغذیه، لهجه، وضع معیشت و درآمد، گویش و ضرب المثل ها را ثبت کرده است.


تات نشین های بلوک زهرا؛ شرح سفر کودکی

این کتاب در واقع شرح وقایع سفری است که هنگام کودکی همراه با پدرش از تهران تا ابراهیم آباد قزوین (زادگاه یکی از والدینش) انجام داده است. آل احمد در این سفرنامه با نگاهی مردم شناسانه به شناسایی روستاها و شهرهای میانه راه مانند بوئین زهرا و اشتهارد پرداخته و در این شناسایی، جنبه های مردم شناسی، زبان شناسی، جغرافیا و فرهنگ و آداب و آیین مردم را تحلیل کرده است.
جزیره خارک ؛ سفرنامه ای به سرزمین یتیم
وضعیت مردمان ساکن در جزیره خارک اعم از بومیان و کارگران چیزی است که در این کتاب با آن آشنا می شوید. او هم به تحولات و پیشرفت هایی که ناشی از اکتشافات و صادرات نفت و مواد نفتی است اشاره دارد و هم نگران از دست رفتن آداب و رسوم و لهجه و فرهنگ و افسانه های جزیره ثروتمند اما محروم خارک است. کار او نوعی تلاش برای نگه داشتن چیزی است که به گمانش دارد از دست می رود.

خسی در میقات؛ سفر به میعادگاه ابراهیم
خسی در میقات شرح سفر جلال به مکه است. آل احمد در سال ۴۳ و در حالی که ۴۱ ساله بود این سفرنامه را نوشت. از ویژگی های بارز این کتاب توجه زیاد نویسنده به جزئیات و متن روان و دلنشین آن است. او بر خلاف رسم رایج نه فقط از جنبه زیارتی بلکه از زوایای مختلف به سفر حج نگاه کرده و مسائل فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و سیاحتی را هم به قلم آورده است. وی در این کتاب می نویسد: «من فهمیدم که خسی هستم که به میقات آمده، نه کسی که به میعاد.»

سفر به ولایت عزرائیل؛ شرح مواجهه یک شاهد عینی

در پاییز سال ۱۳۴۱ جلال به همراه همسرش سیمین دانشور به سرزمین های اشغالی سفر کرد. جلال در سفرنامه ای کوتاه شرح این مواجهه، تحلیل ها و نقطه نظرهای سیاسی اش درباره اسرائیل، جهان اسلام و وضعیت اعراب را نوشت. کتابی از زاویه دید یک شاهد عینی!
سفر روس و سفر آمریکا؛ مواجهه با کعبه شرق و غرب
جلال در سال ۱۳۴۳ خورشیدی به روسیه سفر کرد. این سفر، در پی دعوت «انجمن فرهنگی ایران و شوروی» برای شرکت در «هفتمین کنگره  مردم شناسی مسکو»، صورت گرفت. این کتاب شرح این سفر و حاصل یادداشت ها و دست نوشته های جلال در طول سفر است. سال ۱۳۴۴ هم به دعوت دانشگاه هاروارد جلال به آمریکا رفت. وی این کتاب را در اقامت دو ماهه خود نوشت. لحن تند، جمله های کوتاه و موجز و شلاقی، تلاشش برای خوب دیدن و ثبت کردن و نتیجه گیری، این سفرنامه را داستانی و خواندنی کرده است.
منبع: روزنامه خراسان
بازدید کلی ۴ , بازدید امروز ۱

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.